Check all the Clans that have DNA Projects. If your Clan is not in the list there's a way for it to be listed.
Glenora Single Malt Whisky

Electric Scotland's Classified Directory An amazing collection of unique holiday cottages, castles and apartments, all over Scotland in truly amazing locations.
Scottish Review

Click here to get a Printer Friendly Page

Popular Tales of the West Highlands
CONALL CRA BHUIDHE - Part 2

From  James Wilson, blind fiddler, Islay


CONALL CRA-BHUIDHE

Bha Conall cr bhuidhe na thuathanach foghainnteach ann an Eirinn. Bha ceathrar mhac aige. Bha anns an am sin rgh air a h-uile cigeamh do dh' Eirinn. Thuit e mach do chlann an rgh a bha fagus do Chonall gun deach iad fin agus clann Chonaill thar a' chile. Fhuair clann Chonaill lmh an uachdar, 's mharbh iad mac mr an rgh. Chuir an rgh fios air Conall 's thuirt e ris, "A Chonaill, d thug do d' mhicsa dol a leum. air mo mhicsa gus an do mharbhadh mo mhac mr le d' chloinnsa? Ach tha mi faicinn ged a leanuinn le dioghaltas thu nach mr is fheirde mi e, agus cuiridh mi nis ma d' choinneamh ni, agus ma ni thu e cha lean mi le dioghaltas thu. Ma gheobh thu fin agus do mhic dmhsa each donn rgh Lochlann, gheobh thu anamanna do mhac." "Carson," arsa Conall, "Nach dnainnsa toil an rgh ged nach biodh anamanna mo mhac air a sgth idir. Is cruaidh an gnothach a tha thu 'g iarraidh orm, ach caillidh mi mo bheatha fin agus beatha mo mhac air neo ni mi toil an rgh." An digh nam briathran so dh 'fhg Conall an rgh 's chaidh e dhachaidh. Nur a thinig e dachaidh bha e fo mhran trioblaid agus duibh-thiamhas. Nur a chaidh e laidhe dh' innis e d'a bhean an ni chuir an rgh ma choinneamh. Ghabh a' bhean mran duilichinn gum b'igin da dealachadh rthe fin, 's gun fhios aice 'm faiceadh i tuillidh e. "A Chonaill," ars' ise, "carson nach do leig thu leis an rgh a thoil fin a dhanadh ri d' mhic, seach a bhi folbh a nis 's gun fhios'am am faic mi tuillidh thu."

Nur a dhridh iad an Ia'r na mhireach chuir e e fin 's a cheithir mic an rdugh, 's ghabh iad an turas ma thuaiream Lochlann, 's cha d' rinneadh stad leo ach a reubadh cuain gus an d' rinig iad e. Nur a rinigh iad Lochlann cha robh fios aca de 'dhabnadh iad. Arsa'n seann duine ra mhic, "Stadadh sibhse agus iarraidh sinn a mach tigh muillear an rgh." Nur a chaidh iad a stigh do thigh muillear an rgh chuir an duine iad a dh' fhantuinn anns an oidhche. Dhinnis Conall do 'n mhuillear gun deach a chlann fin 's clann an rgh thar a cheile 's gun do mharbh a chlannsan mac an rgh 's nach robh ni sam bith a thoileachadh an rgh ach e 'dh 'fhaotainn each donn rgh Lochlann. "Ma ni thusa rủn orm 's gun cuir thu air digh mi gum faigh mi e, gu diongalta paighidh mi air a shon thu," orsa Conall. " 'S amaideach an ni a thinig thu 'dh 'iarraidh," ars' am muillear, "chionn tha'n rgh air leagail inntinn air cho mr 's nach fhaigh thu air digh sam bith e mar an goid thu e; ach ma ni thu fin digh a mach ceilidh mise rủn ort." " 'S e tha mi smaointeachadh," ars' Conall, "o'n a tha thu 'g obair h-uile latha do 'n rgh, gun cuireadh thu fin 's do ghillean mi fin 's mo mhic ann an cig saic pruinn. " "Cha dona'n sel a thinig ad cheann," orsa 'm muillear.

Bhruidhinn am muillear r' a ghillean, 's thuirt e riu so a dheanadh, 's chuir iad ann an cig saic iad. Thinig gillean an rgh dh' iarraidh a phruinn, 's thug iad leo na cig saic, 's dhoirt iad air beulthaobh nan each iad. Ghlais na seirbheisich an dorusd, 's dh' fholbh iad. Nur a dh' eirich iad a thoirt lmh air an each dhonn, orsa Conall, "Cha dan sibh sin, tha e doirbh fhotainn as a' so; deanamaid dhuinn fin cig tuill fhalaich, air alt's ma mhthachas iad duinn gun d'theid sinn am falach." Rinn iad na tuill. Thug iad an sin lmh air an each. Bha'n t-each gu math uaibhreach, 's chaidh e gu stararaich fhuathasach feadh an stbuill. Mhothaich an rgh dha; chual e 'n stararaich. " 'S igin gur h-e siod an t-each donn agamsa,"  urs' e r'a ghillean, "feuchaibh de tha cerr air." Chaidh na seirbheisich a mach, 's nur a mhothaich Conall 's a mhic daibh tighinn chaidh iad 's na tuill fhalaich. Dh' amhairc na seirbheisich feadh nan each, 's cha d' fhuair iad ni sam bith cearr. Thill iad 's dh' innis iad so do 'n rgh, 's thuirt an rgh riu, mar an robh stugh cearr iad a dhol d' an aite taimh. Nur a bha ủine aig na gillean a  bbith air folbh thug Conall 's a mhic an ath lamh air an each. Ma bu mhr an stararaich a rinn e roimhe, bu sheachd motha an stararaich a rinn e nis. Chuir an rgh fios air a ghillean a ris 's thuirt e gu cinnteach gun robh rudeigin a cur dragh air an each dhonn. "Folbhaibh agus amhaircibh gu math timchioll air," ors' esan. Chaidh na seirbheisich a mach, 's chaidh iadsan do na tuill fhalaich. Rủraich na seirbheisich gu math, 's cha d' fhuair iad ni. Thill iad 's dh innis iad so. "Tha sin iongantach leamsa," ars' an rgh. "Theirigeadh sibse 'laidhe rithisd, 's ma mhthachas mis' a rithisd e, thid mi fin a mach. " Nur a mhothaich Conall 's a mhic gun robh na  gillean air folbh thug iad lamh a rithisd air an each, 's rug fear ac' air, 's ma bu mhr an stararaich a rinn an t-each an da shiubhal roimhid, rinn e barrachd air an t-siubhal so. "Bhuam so," urs' an rgh; " 's igin gu 'bheil nitheigin a' cur dragh air an each dhonn agamsa. Dh fhuaim e 'n clag gu deifireach, 's nur a thinig a theachdaire da 'ionnsuidh thuirt e ris gillean an stbuill a chur air ghluasad, gun robh rudeigin cerr air an each. Thinig na gillean, s dh' fholbh an rgh leo. Nur a mhothaich Conall 's a mhic an tir ,a' tighinn chaidh iad do na tuill fhalaich. Bha 'n rgh 'na dhuine furachail, 's chunnaic e far an robh na bha toirt air na h-eich a bhi a deanadh stararaich. "Bithibh tapaidh," urs' an rgh, "tha daoine a stigh 's an stbull, 's faigheamaid iad air alteigin." Lean an rgh faileachd nan daoine, 's fhuair e iad. Bha h-uile duine elach air Conall; chionn bha e 'na thuathanach measail aig rgh Eireann, 's a thug an rgh nos as na tuill iad thuirt e "U! Chonaill a' bheil thu 'n so?" "Tha, rgh, mi 'n so gun cheist, 's thug an eigin orm tighinn ann. Tha mi fo d' mhathas agus fo d' onair agus fo d' ghras." Dh' innis e mar a thachair da, 's gun robh aige 'n t-each donn r'a fhaotainn do rgh Eireann no 'mhac a bhi air a chur gu bs. "Bha fhios 'am nach fhaighinn e le iarraidh, 's bha mi 'dol g' a ghoid." "Seadh, a Chonaill, tha e gl mhath, ach thig a stigh," ars an' rgh. Dh' iarr e air a luchd coimhead faire chur air mic Chonaill, 's biadh a thoirt dhaibh; 's chuireadh faire dhủbailt' an oidhche sin air mic Chonaill. "Nis a Chonaill," ars' an rgh, "an robh thu 'n ite riabh na bu chruaidhe na 'bhith 'faicinn do chuid mac 'gan crochadh am mireach; ach chuir thusa gum' mhathas agus gum' ghras e, 's gur e 'n igin a thug ort e, 's cha 'n fhaod mi thusa a chrochadh. Innis domh cs 'sam bith 'san robh thu cho cruaidh ris a' so, 's ma dh' innseas thu sin gheobh thu anam do mhic is ige leat." "Innsidh mi cas cho cruaidh anns' an robh mi," orsa Conall.

"Bha mi ann am ghill'g, 's bha mran fearainn aig m' athair, 's bha paircean bhiorach aige, 's bha te dhiu an deigh breith. Thuirt mo mhathair rium. a toirt dhachaidh. Dh' fholbh mi agus thug mi leam balachan, agus fhuair sinn a' bh, 's thug sinn leinn i. Shil fras shneachda; chaidh sinn a stigh leinn, 's bha sinn a' leigeil dhinn na froise; d 'thinig a stigh ach aona chat deug 's cat mor ruagh cam na cheannabhard orra. Nur a thinig iad a stigh, gu dearbh, cha robh tlachd sam bith agam fin d' an cuideachd. "Suas sibh," ursa 'n ceannabhard, "carson a bhiodh sibh 'nar tmh, agus seinnibh crnan do Chonall Cr-bhuidhe." Bha iongantas orm gum' b aithne do na cait fin m' ainm. Nur a sheinn iad an crnan, urs' an ceannabhard, "Nis, a Chonaill, pigh duais a'chrnain a sheinn na cait duit." "Mata, ursa mi fein "cha 'n 'eil duais agamsa dhuibh mar an d' thid sibh sios agus an laogh sin a ghabhail." Cha bu luaithe thuirt mi 'm facal na ghabh an da chat deug a sos an dil an laoigh, 's gu dearbh cha do sheas e fada dhaibh. "Suas sibh, carson a bhiodh sibh, carson a bhiodh sibh 'nar tosd seinnibh crnan do Chonall Cr-bhuidhe," ars an ceannard. Gu diongalta cha robh tlachd 'sam bith agam fin d'an crnan, ach a nios a ghabh an t-aon chat deug, 's mar an do sheinn iad dmhsa crnan an sin agus an sin.

"Paigh a nis'nan duais iad," ars an cat mor ruadh. "Tha mi fin sgith dhibh fin 's de 'r duais," arsa mise, "cha 'n 'eil duais agamsa dhuibh mar an gabh sibh am mart sin shios." Thug iad thun a mhairt, 's gu dearbh cha do sheas i fada dhaibh. "Carson a bhios sibh 'nur tosd theirigibh suas agus seinnibh crnan do Chonall Cr-bhuidhe," ars an ceannard. Gu cinnteach a rgh cha robh amuil agam dhaibh fin no d' an crnan, chionn bha mi faicinn nach bu chompanaich mhath iad. Nur a sheinn iad dmhsa 'n crnan thug iad a sos orra far an robh an ceannard. "Pidh a nis an duais," urs' an ceannabhard " 's gu cinnteach a rgh cha robh duais agamsa dhaibh, 's thuirt mi riu, "cha 'n 'eil duais agamsa dhuibh mar an d' thoir sibh am balach sin leibh, 's feum a dhanadh dheth. Nur a chual am balach so thug e 'mach air, 's thug na cait as a dheigh; 's gu cinnteach a rgh bha striongan eatorra. Nur a chaidh iad a mach ghabh mise mach air uinneag sgroth a bha air taobh củil an tighe. Thug mi as cho cruaidh 's a dh' fhaodainn a stigh do 'n choille. Bha mi gle luath, lidir 'san am sin. Agus nur a mhothaich mi toirm nan cat a' m' dhigh streap mi ann an craoibh cho rd's a chunnaic mi 'san ite agus a bha dủmhaill anns a bhrr, s dh' fhalaich mi mi fin cho math 's a dh' fhaodainn. Thisich na cait air m'iarraidh feadh na coille, 's cha robh iad 'gam' fhaotainn, agus nur a bha iad sgth thuirt gach fear r'a chile gun tilleadh iad, thuirt am cat cam, ruadh a bha 'n cheannabhard orra, "Cha 'n fhaca sibhs' e le 'ur da shủil, 's gun agams' ach an aon sủil. Siod an slaightire shuas am brr na craoibhe! " Nur a thuirt e sin chaidh fear dhiu suas 'sa chraoibh, 's nur a bha e tigh'n far an robh mi tharruinn mi arm a bh' agam, agus mharbh mi e. "Bhuarn so," urs' am fear cam, "cha n fhaod mise 'bhi call mo chuideachd mur so. Cruinnichibh ma bhun na craoibhe, agus cladhachaibh timchioll urra, agus leagaibh an nuas an rgaire gu talamh." Chruinnich iad an so timchioll urra, agus chladhaich iad ma 'bun, agus a chiad fhreumh a gherr iad thug i uileann urra gu tuiteam, 's thug mi fin glaodh asam 's cha bioghnadh e. Bha ann an iomall na coille sagairt agus deich daoin' aig a ruamhar, 's thuirt e. "Tha n' siod glaodh sraichte cha n 'fhaod mise gun a fhreagairt." Thuirt fear a bu ghlice de na daoine, "Ieigeamaid d gus an cluinn sin a rithisd e." Thisich na cait 's thisich iad gu fiadhaich, 's bhrisd iad an ath fhreumh, 's thug mi fin an ath ghlaodh asam, 's gu dearbh cha robhe e fann. "Gu cinnteach," ors' an sagairt, " 's duine 'na igin a th ann; gluaisemaid." Bha iad a' cuir an rdugh gu gluasad, 's dh' iridh na cait air a craoibh gus an do bhrisd iad an treas freumhach, s thuit a craobh air a h-uileann. Thug mi 'n treas glaodh asam. Dheifirich na daoine foghainteach, 's nur a chunnaic iad an dol a bh aig na cait air a chraoibh; thisich iad urra leis na spdan, 's thisich iad fin 's na cait air a cheile, gus an do mharbhadh gu lir iad, na daoin' agus na cait; agus gu cinnteach a rgh cha do charaich mise gus am faca mi 'n t-aon ma dheireadh a' tuitearn diu. Thainig mi dachaidh, agus sin agad an cas an cruaidhe 'n robh mise riabh, s air leam gum bu chruaidhe 'bhith gam' lebadh aig na cait na bhith 'ga m' chrochadh aig rgh Lochlann a mireach."

"Od a Chonaill," ars an rgh, " 's briatharach thu; shaor thu anam do mhic le d' naigheachd, agus ma dh' innseas thu dhomh cs is cruaidhe na do thri mic a bhi 'gan crochadh a mireach gheobh thu do dharna mac is ige leat 's bidh an sin da mhac agad." Mata," orsa Conall, air chủmhnant gun dan thu sin, bha mi 'n cas a bu chruaidhe na 'bhi' agadsa 'nochd am prosan." "Cluinneam e," urs' an rgh. "Bha mi 'n sod," orsa Connall, "am ghill' g 's chaidh mi mach a shealgaireachd, 's bha croch m' athar taobh na fairge, 's bha i garbh le creagan, uamhachan, agus geothachan. Nur a bha mi folbh aig brigh a' cladaich chunnaic mi mar gum biodh toit a' tighinn a nos eadar da chreag, 's thug mi lmh air amharc de bu chiall do'n toit a bhi tighinn a nos an sod. Nur a bha mi 'g amharc d rinn mi ach tuiteam sos, 's bha 'n t-ite cho ln do leasachadh 's nach do bhrisdeadh cnimh na craicionn. Cha robh fios'am d mur a gheobhainn a mach as an so. Cha robh mi 'g amharc romham ach bha mi 'g amharc as mo chionn an rathad a thinig mi, 's cha d' thig an lath' a gheobhainn suas an sin. Bha e uamhasach leam a bhi 'n sin gus am bsachainn. Chuala mi tuairneileis mhr a' tighinn, 's de bha 'n sin ach famhair mr, 's da dhusan gobhar leis, agus boc air an ceann, 's nur a cheangail am famhair na gobhair thinig e nos 's thuirt e rium, "Haobh a Chonaill 's fhada mo chorc a' meirgeadh ann a' m' phca a feitheamh air t-fheil mhaoth." "Oh," arsa mise, "cha mhr is fheird thu mise ged a reubas thu mi as a' chile, cha dean mi ach aon trath dhuit; ach tha mi faicinn gu 'bheil thu air aon sủil, 's ligh math mise 's bheir mi sealladh na shủil eile dhuit." Dh' fhoIbh am famhair 's tharrainn e 'm brothadair mor air lrach a ghealbhain, 's bha mi fin aig ionnsachadh dha dmur a theigheadh e 'n t-uisge, chum gun d' thugainn a sealladh do 'n t-sủil eile. Fhuair mi fraoch, 's rinn mi rubair dheth 's chuir mi 'na sheasamh anns a' brothadair e. Thisich mi air an t-sủil a bha gu math, a' cur mar fhiachaibh air gun d' thugainn a sealladh do 'n te eile gus an d' fhag mi cho dona r'a chl' iad; agus gu cinnteach b fhasa 'n te a bha gu math a mhilleadh na sealladh a thoirt do 'n te eile. Nur a chunnaic e nach bu leur dha leus, 's a thuirt mi fin ris gum faighinn a mach gun taing dha, thug e 'n leum sin as an uisge 's sheas e ann am beul na h-uamha, 's thuirt e gum biodh doghladh aig airson sealladh a shuil. Cha robh agam ach fantainn ann am pilleag an sin fad na h-oidhche, 'cumail m' anail a stigh air dhigh 's nach mthchadh e cit' an robh mi. Nur a mhothaich e na h-ein a' gairm anns a mhaidinn, 's a dh' aithnich e gun robh an lath' ann, thuirt e, Bheil thu 'd chadal, dủisg agus leid a mach mo chuid ghobhar." Mharbh mi 'm boc. Ghlaoidh esan,

"Cha chreid mi nach 'eil thu marbhadh mo bhuic." "Cha n'eil," orsa mise, "ach tha na rpaichean cho teann 's gun d' thoir mi fad' air am fuasgladh. Leig mi mach te de na gobhair, 's bha e ga crodachadh, 's thuirt e rithe. "Tha thus' an sin a ghobhar, bhn, riobagach, roineach, 's chi thusa mise, ach cha 'n fhaic mis' thusa." Bha mi 'gan cuir a mach a lon s t 's t 's a feannadh a bhuic 's ma'n robh 'n te ma dheireadh dhiu 'mach bha feannadh-builg agam air. Dh' fholbh mi 'n so 's chuir mi mo chasan ann an ite 'chasan-deiridh 's mo lmhan an ite 'chasan-toisich, agus mo cheann an ite 'chinn, 's na h-adhaircean air mullach mo chinn, air alt 's gun saoileadh a bhisd gur e 'm boc a bh' ann. Chaidh mi 'mach. Nur a bha mi 'dol a mach chuir am famhair a lmh orm, 's thuirt e, Tha thus' an sin a bhuic bhidhich, chi thusa mise ach cha 'n fhaic mis' thusa." Nur a fhuair mi fin a mach, 's a chunnaic mi 'n saoghal ma n cuairt orm, gu cinnteach a rgh bha boch orm. Nur a bha mi mach, 's a chrath mi dhiom an craicionn, thuirt mi ris a bhisd, "Tha mi mach a nis gun taing duit." "Aha," urs' esan, "an d'rinn thu so orm? O 'n a bha thu cho foghainteach 's gun d' fhuair thu mach, bheir mi dhuit finn' a th' agam an so, 's glidh am finne 's ni e feum dhuit." "Cha ghabh mi 'm finne uait," arsa mise, "ach tilg e, 's bheir mi leam e." Thilg e 'm finn' air a bhlr, chaidh mi fein 's thog mi 'm finne, 's chuir mi air mo mheur e. Nur a thuirt e rium an sin, A bheil am finne freagairt duit?" thuirt mi ris, Tha." Urs' esan, "Ca' 'bheil thu fhinne?" 's thuirt am finne. Tha mi 'n so." Dh' fholbh a' bhisd 's thug e ionnsuidh air far an robh 'm finne bruidhinn, agus chunnaic mi 'n so gun robh mi 'n cs na bu chruaidhe na bha mi riabh. Tharruinn mi biodag; ghearr mi dhom a' mheur; 's thilg mi uam i cho fhada 's a b urrainn mi' mach air an loch, 's bha dhimhneachd mhr 's an ite. Ghlaoidh esan, "Cit' a' bheil thu fhinne? 's thuirt am finne, Tha mi 'n so, ged a bha e 'n grunnd a chuain. Thug e leum as digh an fhinne, 's a mach a ghabh e anns an fhairge 's bha mi cho toilichte an so nur a chunnaic mi e 'ga bhathadh, 's ged a leigeadh thusa mo bheatha fein agus beatha mo mhac leam gun mr dragh a chuir orm. Nur a bhthadh am famhair chaidh mi stigh 's thug mi leam na bh' aige 'dh' r 's do dh' airgiod, 's chaidh mi dhachaidh, 's gu cinnteach bha toilinntinn mhr air mo mhuinntir nur a rinig mi 's mar chomharra dhuit fhaic thu 'mheur dhom.

"Seadh a Chonaill 's briathrach selt thu," ars an rgh, "tha mi faicinn do mheur dhot. Shaor thu do dha mhac a nis ach innis domh cs is cruaidhe an robh thu riabh na bhi'g amharc air do dha mhac 'gan crochadh a mireach 's gheobh thu anam do dharna mic is sine leat."

"Dh' fholbh an siod m' athair," arsa Conall, "agus fhuair e dhomh bean, 's bha mi air mo phsadh. Dh fholbh mi shealg. Bha mi folbh taobh na fairge 's chunnaic mi eilean thall am meadhon an loch, agus thainig mi far an robh bta an sin, 's ropa roimpe 's ropa na deigh, 's mran do neithean nithean luachmhor an taobh a stigh dhi. Dh' amhaire amhairc mi fin air a bhta feuch dmur a gheobhainn pairt diu. Chuir mi stigh an darna cas 's bha 'chas eile air a ghrunnd, 's nur a thog mi mo cheann de ach a bha 'm bta nunn am meadhon an loch, 's cha do stad i gus an d' rinig i 'n t-eilean. Nur a chaidh mi mach as a bhta thill am bta far an robh i roimhid. Cha robh fiosam an so de' dhanainn. Bha 'n t-ite gun bhiadh, gun aodach, gun choltas tighe air. Thog mi mach ar mullach cnoic. Thinig mi gu gleann. Chunnaic mi ann an grunnd glomhais bean agus leanabh aice, 's an leanabh ruisgt' air a glủinean, agus sgian aice 'na Iimh. Bheireadh i lmh air an sgian a chuir air muineal an linibh, 's thiseachadh an leanabh air gireachdaich na h-aodann, 's thiseachadh ise air caoineadh, 's thilgeadh i 'n sgian air a h-ais. Smaointich mi fin gun robh mi fagus do m' naimhdean 's fad o m' chairdean, 's ghlaoidh mi ris a bhoireannach. "De' tha thu 'deanadh an so?" 's thuirt i rium, "De thug thus' an so?" Dh' innis mi fin di facal air an fhacal mar a thinig mi. "Mata," ors' ise, `s ann mar sin a thinig mise cuideachd. " Shel i mi gus an ite 'n d' thiginn a stigh far an robh i. Chaidh mi stigh, 's thuirt mi rithe, "De bu choireach thu bhi' cur na sgian air muineal a phisde?" "na gu 'feum mi e bhi bruich airson an fhamhair a tha 'n so, air no cha bhi tuillidh do m' shaogbal romham." Chaidh mi suas ceumanna staighreach, 's chunnaic mi semar ln do chuirp rủisgte. Thug mi plaibean as a chorp a bu ghile, agus cheangail mi sreang ri cas a phisde 's streang ris a phlaibean,'s chuir mi 'm plaibean 'na bheul, 's nur a bhiodh e' dol' na mhuineal bheireadh e sneadh air a chois, 's bheireadh e as a mhuineal e, ach leis an fhad a bha 's an t-snthainn cha b-urrainn e thoirt as a bheul. Thilg mi 'm pisd' ann am baraille climhe, 's dh' iarr mi urra 'n corp a bhruich do 'n fhamhair an ite phisde. "Demur is urrainn mi sin a dheanadh," ars' ise, " 's gu bheil cunndas aig air na cuirp?" "Dean thusa mar a tha mise 'g iarraidh ort, 's rủisgidh mise mi fin, 's theid mi 'measg nan corp, 's bidh an cunndas aig an sin," ursa mise. Rinn i mar a dh' iarr mi urra. Chuir sin an corp anns a bhrothadair mhr, ach chu b-urrainn duinn am brod a chur air. Nur a bha esan a tigh'n dachaidh rủisg mise mi fein 's chaidh mi measg nan corp. Thinig esan dachaidh, s a chuir ise 'n corp air mias mhr, 's nur a dh' ith e e bha e a' gearan gun robh e tuillidh is righinn leis do phisde. "Rinn mise mar a dh' iarr thu," urs' ise, "bha cunndas agad fin air na cuirp, 's theirig suas a nis agus cunnd iad." Chunnd e iad 's bha iad aige. "Tha mi faicinn fear corp geal an siod," urs' esan " 's thid mi 'laidhe treis, s bidh e agam nur a dhủisgeas mi." Nur a dh' iridh e chaidh e suas 's rug e orm, 's cha robh mi na leithid do chs riamh, 's nur a bha e 'gam shlaodhadh sios an staighir 's mo cheann as mo dhigh. Thilg e anns a' choire mi. Thog e 'm brod, 's chuir e 'm brod anns a choire. Bha mi 'n so cinnteach gum bithinn sglte ma 'm faighinn as an siod. Mar bhuaidh fhortain dmhsa chaidil a bhisd taobh a choire. Bha mi 'n sin 'gam sgaltadh le ms a' choire. Nur a mhothaich ise gun robh e 'na chadal chuir i 'beul gu ridh ris an toll  a bha 's a' bhrod, 's thuirt i rium an robh mi be. Thuirt mi gun robh. Chuir mi suas mo cheann, 's bha corrag na beisde cho mr 's gun deach mo cheann roimhe gu soirbh. Bha h-uile ni tigh'n leam gu soirbh gus an do thisich mi air toirt a nios mo chruachan. Dh fhg mi craicionn nan cruachan ma bheul an tuill, 's thinig mi as. Nur a fhuair mi 'mach as a choire cha robh fhios'am de' dhanainn, 's thuirt ise rium nach robh arm sam bith a mharbhadh e ach arm fin. Thisich mi air tarruinn na sleagh, 's a' h-uile tarruinn a bheireadh e air anail shaoilinn gum bithinn sos 'na mhuineal, 's nur a chuireadh e 'mach anail bha mi cho fad'a rithisd air m' ais. H-uile h-olc g' an d' fhuaireadh mi fhuair mi n t-sleagh fhuasgladh uaidh. Bha mi 'n sin mar gum bithinn fo ultach cnlaich ann an gaoith mhr, 's nach b-urrainn mi 'n t-sleagh iomachar, 's b-oillteil a bhi 'g amharc air a bhisd, 's gun ach aon sủil an clr aodainn, 's cha b-aobhach do m' leithidsa dol 'na dhil. Tharruinn mi 'n t-sleagh mar a b'fherr a burrainn mi, 's chuir mi 'na shủil i. Nur a mhothaich e so thug e togail air a cheann, 's bhuail e ceann eile na sleagh ri driom na h-uamha, 's chaidh i roimhe gu củl a chinn 's thuit e fuar, marbh far an robh e, 's gu cinnteach dhuitse a rgh bha boch ormsa. Chaidh mi fein 's am boireannach a mach air fearann glan, 's chuir sin seachad an oidhche an sin. Dh' fholbh agus fhuair mi m bta leis an d' thinig mi, agus cha robh iodramanachd sam bith urra, 's thug mi 'bhean agus am pisde nunn air talamh tioram, agus thill mi dhachaidh."

Bha mathair an rgh a' cur air gealbhan 'san am, 's ag isdeachd ri Conall aig innseadh an naigheachd ma 'n phisde. "An tus'," urs' ise "bha 'sin." "Mata," urs esan, " s mi." "Och! och!" ors ise, s mise 'bha 'n sin, agus 's e 'n rgh am pisde d'an do shbhail thu 'bheatha, agus s ann ort a dh' fhaodar buidheachas a bheatha thobhairt." Ghabh iad an so toilinntinn mhr. Urs' an rgh, "A Chonaill thinig thu ro chisan mr agus s leat a nis an t-each donn, agus a shachd do na nitheannan is luachmhoire 'th' ann a'm' ionmhas." Chaidh iad a laidhe 'n oidhche, sin 's ma bu mhoch a dh' iridh Conall bu mhoiche na sin a bha bhanrigh air a cois a 'dheanadh deas. Fhuair e an t-each donn, 's a shachd do dh' r, 's do dh' airgiod, 's do chlacha luachmhor, 's dh' fholbh an sin Conall s a cheathrar mac, 's thill iad dachaidh do roghachd aighearach Eirinn. Dh' fhig e 'n tr 's an t-airgiod aig an tigh, 's chaidh e leis an each thun an rgh. Chord a fin 's an rgh, 's bha iad 'nan cirdean matha tuillidh. Thill e dhachaidh thun a mhnatha 's chuir iad an rdugh cuirm, 's bi chuirm i a mhic 's a bhrthair.


Return to Book Index page

 


This comment system requires you to be logged in through either a Disqus account or an account you already have with Google, Twitter, Facebook or Yahoo. In the event you don't have an account with any of these companies then you can create an account with Disqus. All comments are moderated so they won't display until the moderator has approved your comment.

comments powered by Disqus

Quantcast